Anne Baba Tutumları

Çocukların kişilik yapısının oluşmasında en büyük pay anne - baba tutumlarına aittir. Anne- baba tutumları genel olarak 8 kategoride toplanmıştır.

 

1. OTORİTER TUTUM

 

Bütün kontrol anne ve babadadır, çoğunlukla anlayışsız, hoşgörüsüz, katı ve baskıcı bir tutum içindedirler. Çocuktan kuralları sorgulamadan uyması beklenir. Evde her şey kurallara ve saatlere bağlıdır. Otoriter bir ailede yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

2. SERBEST ANNE BABA TUTUMLARI

 

Çocuklarına özgür ve eşit ortam yaratma istekleri vardır. Anne babanın çocuğa egemen olma ve onun üzerinde baskı kurma eğilimi yerine çocuğun başına buyruk yetişmesi, dilediğince davranması istenir. Çocuğun üzerinde aile denetimi yoktur. Aile içinde çocuğun hakları sınırsızdır, çocuğun nerede duracağı belirlenmemiştir. Anne - baba çocuğun davranışlarına karışmamakta, yalnız büyük problem olduğunda varlıklarını hissettirmektedirler. Serbest tutumla yetişen çocukların özellikleri şöyledir; 

 

 

3. İLGİSİZ VE KAYITSIZ ANNE - BABA TUTUMLARI

 

Çocuk anne ve babayı rahatsız etmediği müddetçe, çocukla ilgili problem yoktur, eğer çocuk anne - babayı rahatsız ederse o zaman çocuk ile ilgili gündem oluşur. Bu gündem daha çok şikâyetlerle doludur. Bu tip ailelerde çocuk fiziksel ve duygusal yalnızlığa itilmektedir. Çocuğun hareketlerinin görmezlikten gelinerek dışlanması söz konusudur. İlgisiz ve kayıtsız anne - baba tutumuyla yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

4. DENGESİZ VE KARARSIZ ANNE - BABA TUTUMLARI

 

Çocuğun belirli bir davranışı anne - baba tarafından farklı yorumlanır. Anne - babalar aynı davranışı kimi zaman normal karşılarken kimi zaman da cezalandırabilirler. Bu durum daha çok anne veya babanın o anki psikolojik durumu ile ilintilidir. Diğer bir tutarsız tutum örneği ise, anne için doğru olan bir şeyin baba için yanlış olması veya tam tersi durumun oluşmasıdır. Anne ve baba farklı disiplin anlayışı geliştirebilirler. Anne ve baba mutlaka aynı görüşe sahip olmalıdır, biri olumsuz davranışı hoş görüp diğeri ceza uygulamamalıdır. Anne ve babaların çocuklar hakkındaki tutarsız ve ayrımcı davranışlarından bir başkası ise kız ve erkek çocuk ayırımıdır. Genellikle erkek çocuklar kız çocuklara oranla daha ayrıcalıklıdır. Erkek çocuklar el üstünde tutulurken kız çocuklar daha geri planda yer almaktadır. Bazı ailelerde ise durum tam tersi olabilmektedir.  Dengesiz ve kararsız tutumla yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

5. AŞIRI KORUCU ANNE - BABA TUTUMLARI

 

Bu tip aileler çocuğa gereğinden çok özen gösterirler. Koruyucu tutum daha çok anne ve çocuk arasında gözlenir. Her türlü kararı çocuk yerine aile alır. Çocuğun gelişimine göre davranmasına fırsat verilmez. Çocuğa sorulan soruları anne - baba cevaplandırır. Aşırı koruyucu ve abartılı sevgisi olan anne - babalar çocuklarına derin duygusal bağla bağlanırlar. Anne - baba çocukları için sebepsiz yere aşırı kaygı içindedir. Bu kaygı da onları çocuklarını aşırı korumaya yönlendirir. Çocuğa karşı boğucu şefkat gösterirler. Koruyucu tutumla yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

6. REDDEDİCİ ANNE-BABA TUTUMLARI

 

Reddedici tutum içerisinde olan ailelerde çocuğa karşı adeta düşmanmış gibi davranılır. Bazen sadece anne bazen de sadece baba çocuğa karşı reddedici tutumlar sergiler. Fakat aile içinde çocuğa genel olarak soğuk ve eleştirel tutumlar sergilenir. Reddetme, çocuğun bedensel ve ruhsal ihtiyaçlarını karşılamasına engel olacağından bu tür tavır ve davranış içeren ailelerde çocuktan sağlıklı davranışlar beklemek yanlış olur. Reddedici tutumla yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

7. MÜKEMMELİYETÇİ ANNE - BABA TUTUMLARI

 

Mükemmeliyetçi anne - babalar çocuklarından her şeyin en iyisini bekler. Kendi gerçekleştiremediklerini çocuklarının gerçekleştirmesini isterler. Bu tutumda olan

anne - babalar çocuklarını oldukları gibi kabul etmezler, her alanda çocukların kapasitesini zorlarlar. Çocuklarından aşırı titizlik ve temizlik beklentisi içindedirler. Bu tutumla yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

8. GÜVEN VERİCİ, DESTEKLEYİCİ AİLE TUTUMLARI

 

Güven verici, ailenin tutumlarında çocuklara karşı hoşgörü ve destekleme vardır. Anne - baba çocuğunu olduğu gibi kabul edip destekler. Çocuklarına karşı sevgi doludurlar. Çocuğun ilgi ve yeteneklerini göz ününde tutarak, yeteneklerini gerçekleştirebileceği ortamlar hazırlarlar.  Güven verici ve destekleyici ailelerde yetişen çocukların özellikleri şöyledir;

 

 

Değerli ebeveynler, okuduğunuz bu yazının birçok noktasında “Ben bunları çocuğuma yapmıyorum, aksine fazla özgür olduğu bile söylenebilir.” diye düşünmüşsünüzdür. Bazen farkında olmadan ya da istemeden söylediğimiz sözler çocuklarımız üzerinde hiç düşünmediğimiz sonuçlara ya da yanlış anlamalara neden olabilir. Şimdi yazıyı tekrar okuyun ve okurken de sizin tutumlarınızla örtüşen cümleleri kırmızıyla işaretlerin. Belki hiç ummadığınız tavır ve tutum içinde olduğunuzu göreceksiniz.

 

Her ebeveyn için çocuğu çok özel ve değerlidir. Çocuklarınızla iletişime geçin. Çocuklarınızı gerçekten dinleyin ve bunu onlara gösterin; çocuklarınızı dinlerken TV izlemeyin, gazete okumayın, başka işlerler meşgul olmayın. Konuşurken göz teması kurun, yüzüne bakın, aynı hizada olmaya dikkat edin. Çocuklarınızı kardeşleriyle ve arkadaşlarıyla kıyaslamayın, kıyaslamak reddetmektir. Çocuğunuzu koşulsuz sevin; başarılı olursa sizin onu daha çok seveceğiniz fikrini oluşturmayın. Sözün özü, çocuğunuz, sizin onu koşulsuz sevdiğinizin farkında olsun.